Blackout & Black Start
posted on 20 Aug 2009 14:41 by chenbin in Mechanical
เพื่อน ๆ เคยรู้กันบ้างหรือเปล่า? ว่าในอดีตที่ผ่านมาเนี่ย ตั้งแต่มีการเริ่มใช้กระแสไฟฟ้าภายในประเทศไทย เคยเกิดเหตุการณ์กระแสไฟฟ้าดับเป็นวงกว้าง หรือดับกันทั่วทั้งประเทศไทยทั้งหมดกี่ครั้ง? เอาแต่ดับในระดับวงกว้างนะ ไอ้ที่ดับกันประเดี๋ยวประด๋าวหรือดับกันเป็นกิจวัตรประจำวัน
หรือแค่ฝนตั้งเค้า...หมาฉี่รดสังกะสี ไม่นับให้นะ บอกไว้ก่อน 
จากสถิติที่ผ่่านมา ในประเทศไทยเนี่ย เคยเกิดเหตุการณ์ไฟฟ้าดับกระทันหันทั่วทั้งประเทศมาแล้วครั้งนึง...อ่ะ พูดจริงจริ๊ง!!! ดับแค่หนเดียวเท่านั้นเอง ดับกันเสมอภาคไม่มีตรงไหนที่ไม่ดับ ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อกันล่ะว่าทั้งประเทศไทยเคยมืดตื๋อมาแล้วเมื่อวันเสาร์ที่ 18 มีนาคม 2521 (อ่ะ ยังไม่เกิดกันเลยใช่ม้า?) 
สาเหตุของไฟฟ้าดับทั่วทั้งประเทศหรือที่เรียกกันว่า Blackout ในครั้งนั้นเกิดจากโรงไฟฟ้าพระนครใต้ เกิดอุบัติเหตุไม่คาดฝันหลุดออกจากระบบ ถ้าใครเคยอ่านกระบวนการผลิตกระแสไฟฟ้าที่เคยเล่าไปแล้ว จะเข้าใจว่าหลังจากที่นำเครื่องขึ้นผลิตกระแสไฟฟ้าเรียบร้อยแล้ว จะต้องส่งมอบเครื่องให้กับศูนย์ควบคุมระบบ ซึ่งศูนย์ควบคุมระบบนี่ล่ะ จะเป็นผู้กำหนดว่าความต้องการในการใช้กระแสไฟฟ้าของประชาชนอยู่ในระดับไหน
และจากสาเหตุที่โรงไฟฟ้าพระนครใต้หลุดผังโคจรออกมานั่นเอง ทำให้เกิดไฟฟ้าดับทั่วทั้งประเทศ ไฟดับนานมาก ประมาณ 9 ชั่วโมง 20 นาที หลังจากนั้นทางศูนย์ควบคุมระบบก็สามารถดึงระบบให้กลับคืนสู่ภาวะปกติได้ทั้งหมด
9 ชั่วโมง...ดับคราวนั้นไม่ใช่เล่น ๆ เลยนะ ดับกันแค่ครึ่งชั่วโมงก็บ่นกันอู้แล้ว ยิ่งดับหน้าร้อนแถมลมไม่กระดิก อย่าให้เซดเลย คงร้อนกันตับแล่บแน่ ๆ
จากเหตุการณ์ครั้งประวัติศาสตร์นั่น ทำให้มนุษย์ไฟฟ้าจำกันแม่นเลยทีเดียว เพราะถ้าขืนปล่อยให้เกิดเหตุการณ์ไฟฟ้าดับทั่วทั้งประเทศอีกครั้ง เว้ากันแบบซื่อ ๆ คือตายห่ากันหมดแน่นอน โดนนายเชือดไม่เลี้ยงแน่ ๆ 
เพราะงั้นก่อนจะโดนนายเชือดทิ้ง มันก็ต้องมีการเตรียมพร้อมรับมือนายกันก่อน ต้องสุมหัววางแผนป้องกันอย่างดีเพื่อไม่ให้ประวัติศาสตร์มันซ้ำรอย
เพราะงั้นก่อนจะโดนนายเชือดทิ้ง มันก็ต้องมีการเตรียมพร้อมรับมือนายกันก่อน ต้องสุมหัววางแผนป้องกันอย่างดีเพื่อไม่ให้ประวัติศาสตร์มันซ้ำรอย
แม้ว่าทุกวันนี้นะ ไม่มีใครหน้าไหนกล้าเอาหัวเป็นประกัน 100% ว่าจะไม่มีเหตุการณ์ไฟฟ้าดับทั่วทั้งประเทศอีกครั้ง ( 50-50 ซ่อมบำรุงโรงไฟฟ้ามาร่วมสิบปี ก็ยังไม่กล้ารับปากว่าพอจ่าย Load แล้ว มันจะร่วงปุ๊ หลุดจากวงโคจรลงมาเมื่อไหร่) แต่จากสภาพของระบบส่งกระแสไฟฟ้าและแผนการรองรับที่ดีของ กฟผ. ในปัจจุบัน ก็ช่วยทำให้โอกาสที่ประเทศไทยจะเกิดกระแสไฟฟ้าดับทั่วทั้งประเทศอย่างในอดีต คงจะเป็นไปได้น้อยมากหรือแทบจะไม่เกิดขึ้นเลย 
อีกทั้งในด้านของการผลิตกระแสไฟฟ้าตามโรงไฟฟ้าและเขื่อนต่าง ๆ ของ กฟผ. ได้มีแผนการนำเอาระบบกลับคืนสู่ภาวะปกติของกระแสไฟฟ้า หรือที่เรียกว่า Blackout Black Restoration Plan มาใช้งาน ซึ่งเป็นหนึ่งในมาตรการรองรับเหตุฉุกเฉินในกรณีไฟฟ้่่าดับ โดยที่ศูนย์ควบคุมระบบกำลังไฟฟ้าต่าง ๆ ทั้งทั้งประเทศได้ร่วมมือกันจัดทำขึ้นมา โดยที่มีสมมุติฐานว่า "แหล่งเชื้อเพลิงมีความพร้อมในการจ่ายเชื้อเพลิง และระบบส่งมีความพร้อมในการจ่ายกระแสไฟฟ้า"
และเมื่อเร็ว ๆ นี้คับ ทาง กฟผ. ได้มีการทดสอบในการนำระบบกลับมาจ่ายกระแสไฟฟ้าในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ Blackout ขึ้น โดยมีขั้นตอนในการทดสอบดังนี้
- แบ่งพื้นที่เพื่อทำการ Black Start โรงไฟฟ้า (ในกรณีนี้นะคับ Black Start หมายถึงการเดินเครื่องด้วยตัวเองคับ เพื่อนำพลังงานไฟฟ้าไปจ่ายให้แก่โรงไฟฟ้าอื่น ๆ ซึ่งไม่สามารถ Black Start ได้ด้วยตัวเอง)
- Black Start โรงไฟฟ้าในแต่ละืพื้นที่ที่มีการจัดแบ่งเอาไว้
- จ่ายกระแสไฟฟ้าไปยังสถานีไฟฟ้าแรงสูง โดยที่ผ่านสายส่งในแต่ละเขตพื้นที่
- ในช่วงแรกนะคับ จะทำการจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับผู้ใช้กระแสไฟฟ้าประมาณ 20-30% โดยที่มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อแจกจ่างกระแสไฟฟ้าให้แก่โรงไฟฟ้าที่ไม่สามารถ Black Start ได้ก่อน
- จากนั้นก็เชื่อมโยงระบบในแต่ละพื้นที่เข้าด้วยกันคับ เพื่อความมั่นคงในการแจกจ่ายกระแสไฟฟ้า
- สุดท้ายก็ค่อย ๆ ทยอยแจกจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับผู้ใช้กระแสไฟฟ้าจนครบ 100% ซึ่งคาดว่าหากมีการดำเนินการตามแผนการที่วางไว้นะคับ รวมทั้งไม่มีอุปสรรคมาขัดขวาง จะใช้ระยะเวลาประมาณ 4 ชั่วโมงในการแจกจ่ายกระแสไฟฟ้าได้ครบทุกสถานีไฟฟ้าแรงสูง
ที่ 'รินทร์อธิบายนั่นเป็นขั้นตอนในการทดสอบนะ ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาเนี่ย มีการปรับปรุงแผน Blackout Restoration ทุกปี ค่อย ๆ เพิ่มในส่วนที่ขาดหายไปเพื่อให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพระบบ และยังมีแผนย่อยด้วย เป็นแผนการทดสอบการ Black Start ของโรงไฟฟ้า ซึ่งจะทำการทดสอบปีเว้นปี โดยจะหมุนเวียนกันไปทุกโรงไฟฟ้าและเขื่อน
และในปี 2552 ทาง กฟผ. เค้าก็ทำการทดสอบระบบ Black Start ไปเรื่อย ๆ ก็มีที่โรงไฟฟ้าระยอง โดยมีทาง กฟภ. เข้ามาร่วมด้วย...เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม ก็ไปทดสอบกันที่เขื่อนรัชชประภาและโรงไฟฟ้าสุราษฎร์ธานี และล่าสุดก็เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม ที่ผ่านมา ไปทำการทดสอบกับที่เขื่อนภูมิพล
ซึ่งผลการทดสอบระบบ Black Start เป็นไปอย่างราบรื่น 
แม้่ว่าตอนนี้ในประเทศไทยจะยังไม่มีเหตุการณ์ Blackout มาให้ทดสอบระบบ Black Start ว่าถ้าเกิดเหตุการณ์ขึ้นจริง ๆ พวกมนุษย์ไฟฟ้าจะทำกันได้ตามที่วางแผนกันไว้หรือเปล่า? แต่จากปี 2521 มาเนี่ย 30 ปีแล้วนะ ที่ไม่เคยเกิดเหตุการณ์แบบนั้นอีก (แม้ในใจอยากให้เกิดขึ้นอีกสักครั้ง อยากรู้เหมือนกับเพื่อน ๆ นั่นแหละว่าจะเป็นยังไง ฮี ๆ ๆ)
อนึ่ง : ใครอยากรู้ว่าระบบ Black Start เป็นยังไง ติดตามดูได้ในวันที่ 22 ทุกช่องนะ
อสอง : ป้องกันไว้ก่อนดีกว่านะ ถ้ามันดับแบบเก่าขึ้นมาจริง ๆ ไม่ต้องทำมาหากินกันล่ะ
ไม่ชอบเลย ไฟดับ พฤหัสที่ผ่านมา ดับไป ตั้ง 4 ชม เต็มๆ
#1 By clock on 2009-08-20 16:36